Klirens Kreatinina Kalkulator (Cockcroft-Gault)
Klirens kreatinina (CrCl) je klinički parametar procene bubrežne funkcije koji se izračunava po Cockcroft-Gault formuli iz starosti, telesne mase, pola i serumskog kreatinina. Primenjuje se u svakodnevnoj internističkoj, nefrološkoj i farmakoterapijskoj praksi.
Klirens kreatinina — Cockcroft-Gault
Procena bubrežne funkcije za prilagodavanje doza lekova kod HBB
Cockcroft-Gault Formula
Standardna formula za izračunavanje klirensa kreatinina:
CrCl [mL/min] = [(140 − Starost) × Telesna masa] / (72 × Scr) × 0,85 [ako je ženski pol]
Parametri:
- Starost u godinama
- Telesna masa u kilogramima
- Scr = serumski kreatinin u mg/dL
- Rezultat u mL/min
Za vrednosti kreatinina u μmol/L, alternativna formula glasi: CrCl = [(140 − Starost) × Telesna masa × 1,23 (muškarci) ili 1,04 (žene)] / Scr.
Kada koristiti klirens kreatinina
- Prilagođavanje doze lekova koji se eliminišu renalno (direktni oralni antikoagulansi, aminoglikozidi, vankomicin, digoksin)
- Procena bubrežne funkcije u gerijatrijskoj populaciji
- Saopštavanje kliničke slike u kombinaciji sa eGFR
- Praćenje pacijenata sa hroničnom bubrežnom bolešću
Ograničenja
- Cockcroft-Gault formula nije korigovana za telesnu površinu i može biti netačna kod gojaznih i izrazito mršavih pacijenata.
- Nije validovana kod dece, trudnica i pacijenata sa akutnim bubrežnim oštećenjem.
- Standardizacija serumskog kreatinina (IDMS kalibracija) utiče na rezultat, što zahteva oprez pri interpretaciji starijih laboratorijskih vrednosti.
- Kod pacijenata sa ekstremnim telesnim kompozicijama, preporučljiva je dopunska metoda (eGFR po CKD-EPI, cistatin C ili 24-časovni klirens).
Često postavljana pitanja
Koja je razlika između klirensa kreatinina i eGFR? CrCl po Cockcroft-Gaultu meri se u mL/min i koristi se pre svega za prilagođavanje doza lekova prema odobrenim sažecima karakteristika. eGFR (CKD-EPI, MDRD) izražava se u mL/min/1,73 m² i koristi se za klasifikaciju stadijuma hronične bubrežne bolesti.
Koju telesnu masu koristiti kod gojaznih pacijenata? Za gojazne pacijente često se koristi idealna ili prilagođena telesna masa (adjusted body weight), u zavisnosti od konteksta i smernica za konkretan lek.
Da li Cockcroft-Gault formula precenjuje klirens kod starijih? Kod pacijenata iznad 65 godina formula može potceniti ili preceniti pravi klirens, zavisno od mišićne mase. Savetuje se kombinovana procena sa eGFR.
Izvori
- Cockcroft DW, Gault MH. Prediction of creatinine clearance from serum creatinine. Nephron. 1976;16(1):31–41.
- KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease.
- Matzke GR, Aronoff GR, Atkinson AJ Jr, et al. Drug dosing consideration in patients with acute and chronic kidney disease. Kidney Int. 2011;80(11):1122–37.
