ABCD2 skor — rizik od moždanog udara posle TIA
Stratifikacija rizika od ranog moždanog udara nakon tranzitornog ishemijskog ataka
Transzitorni ishemijski atak (TIA) jeste privremeni period simptoma sličnih moždanom udaru, koji proizilazi iz privremenog poremećaja protoka krvi, koji ne uzrokuje trajno oštećenje. Međutim, postoji povećan rizik od moždanog udara nakon TIA – kod oko četvrtine pacijenata s moždanim udarom, TIA je prethodila moždanom udaru.<br />Skor ABCD² je alatka za stratifikaciju rizika od sedam tačaka, razvijena da identifikuje pacijente s visokim rizikom od moždanog udara nakon TIA. Zasnovan je na kombinaciji 5 varijabli: Godine starosti, krvni pritisak, kliničke karakteristike, trajanje i dijabetes – ABCD². Dobijeni rezultati dele pacijente u kategorije niskog (0–3 poena), umerenog (4–5 poena) i visokog rizika (6–7 poena). Za svaku kategoriju, data je procena rizika od moždanog udara za 2, 7 i 90 dana. <br />ABCD² skor su osmislili Džonston i ostali spajanjem dva prethodno potvrđena pravila kliničkog odlučivanja – ABCD i kalifornijskog skora. Eksterno je potvrđen i odobren prema smernicama Evropske organizacije za moždani udar (ESO) i Američkog udruženja za srce (AHA) kao jedan od skorova za stratifikaciju rizika za TIA. <br />Smernice ESO o upravljanju TIA primenjuju ABCD² skor ≥ 4 za određivanje visokog rizika za TIA. Oni takođe preporučuju da se ne koriste samo alati za predviđanje (kao što je ABCD² skor) za identifikaciju pacijenata sa visokim rizikom ili za donošenje odluka o trijaži i lečenju kod pacijenata sa sumnjom na TIA zbog ograničene osetljivosti.
Algoritam skrininga za intersticijsku bolest pluća (IBP)
Kod pacijenata sa bolešću vezivnog tkiva ili reumatoidnim artritisom (EULAR/ERS 2025)
Intersticijska bolest pluća (IBP) može dovesti do značajnog morbiditeta i mortaliteta kod ljudi sa sistemskim autoimunskim reumatskim bolestima (SARB). Rano otkrivanje, po mogućnosti skriningom, ključno je za poboljšanje ishoda lečenja pacijenata. <br />Digitalni alat pruža strukturirani pristup skriningu za IBP kod pacijenata sa SARB. Uključuje faktore rizika za reumatoidni artritis, idiopatske inflamatorne miopatije i Sjögrenovu bolest, zajedno sa preporučenim skrining testovima. <br />Uputstva su zasnovana na zajedničkim preporukama koje su razvili Evropska alijansa udruženja za reumatologiju i Evropsko respiratorno društvo.
APACHE II — mortalitet u intenzivnoj nezi
Procena težine bolesti i rizika od smrtnog ishoda u JIL-u na osnovu fizioloških parametara
Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II (APACHE II) is a severity of disease classification system and mortality estimation tool used for patients admitted to intensive care units (ICUs). <br />APACHE II uses a point score based upon initial values of 12 routine physiologic measurements, age, and previous health status; the data used for the calculation should be the most unfavourable physiological variable result, collected from a patient's initial 24 hours in an ICU. The sum of all points, ranging from 0 to 71, represents the final score and higher scores correspond to more severe disease and a higher risk of death.<br />APACHE II classification system was presented in 1985 by Knaus et al. as a revised and simplified version of the prototype system - APACHE, that was designed by the same authors in 1981. Since then it has been extensively validated worldwide in a variety of ICU settings and patient populations.
CHA₂DS₂-VA and CHADS₂
Estimation of stroke risk in patients with nonvalvular atrial fibrillation
CHA₂DS₂-VA skor je klinički prediktivni alat koji se koristi za procenu rizika od moždanog udara kod pacijenata sa nevalvularnom atrijalnom fibrilacijom (AF). Skor se izračunava dodeljivanjem poena različitim faktorima rizika, kao što su kongestivna srčana insuficijencija, arterijska hipertenzija, starost, dijabetes, prethodni moždani udar i vaskularna bolest. Viši zbir poena ukazuje na veći rizik od nastanka moždanog udara. Prednosti CHA₂DS₂-VA skora uključuju jednostavnost upotrebe i to što obuhvata više faktora rizika u poređenju sa starijim CHADS₂ skorom, čime omogućava precizniju stratifikaciju pacijenata sa nižim CHADS₂ rezultatima (0–1). Ipak, skor ima i određena ograničenja: može preceniti rizik kod nekih pacijenata, ne uključuje sve relevantne faktore rizika, niti uzima u obzir promene u riziku koje mogu da se jave tokom vremena. Prethodna verzija skora, CHA₂DS₂-VASc, ažurirana je 2024. godine kako bi se uskladila sa novim saznanjima da ženski pol sam po sebi ne predstavlja nezavisan faktor rizika za moždani udar. Iako je prediktivna vrednost skora u većini slučajeva umerena, ESC preporuke za lečenje atrijalne fibrilacije preporučuju korišćenje CHA₂DS₂-VA skora kao pomoć u donošenju odluka o primeni oralne antikoagulantne terapije.
H₂FPEF skor
Procena verovatnoće za srčanu insuficijenciju sa očuvanom ejekcionom frakcijom
Srčana insuficijencija predstavlja jedan od vodećih uzroka morbiditeta i mortaliteta na globalnom nivou. Uprkos učestalosti, dijagnoza srčane insuficijencije sa očuvanom ejekcionom frakcijom (HFpEF) je izazovna. H₂FPEF skor je dizajniran da proceni verovatnoću osnovnog HFpEF kod pacijenata koji imaju neobjašnjivu dispneju pri naporu. H₂FPEF skor se sastoji od 6 kliničkih i ehokardiografskih karakteristika koje se mogu univerzalno dobiti u proceni pacijenata sa neobjašnjivom dispnejom pri naporu (indeks telesne mase, starost, antihipertenzivni lekovi, prisustvo atrijalne fibrilacija, ehokardiografski E/e’ odnos i ehokardiografska procena sistolnog pritiska u plućnoj arteriji). Razvijene su dve implementacije. Jednostavan rezultat zasnovan na poenima koji se kreće od 0 do 9 može se koristiti za stratifikaciju pacijenata u kategorije niske (< 2), srednje (2–5) ili visoke (≥ 6) verovatnoće za HFpEF. Dodatno, složeniji model kontinuiranog skora može se koristiti za precizniju procenu verovatnoće HFpEF; ovaj model isključuje kategoriju antihipertenzivnih lekova. Skor H₂FPEF je eksterno validiran i preporučen je u AHA/ACC/HFSA Smernicama za lečenje srčane insuficijencije 2022 da bi se olakšala diskriminacija HFpEF od nekardijalnih uzroka dispneje i da bi se pomoglo u određivanju potrebe za daljim dijagnostičkim testiranjem u proceni pacijenata sa neobjašnjivom dispnejom pri naporu.
Kalkulator vaskularne starosti
Koristi grafikone SCORE2 2021
Vaskularna starost je sredstvo pomoću koga lekari na najbolji način objašnjavaju rizik svojim pacijentima. Vaskularna starost pojedinca se izračunava kao starost osobe sa istim predviđenim rizikom i svim stepenima drugih faktora rizika u granicama normale. Alat koristi grafikone SKOR2 2021 za izračunavanje vaskularne starosti.
McDonald Diagnostic Criteria for Multiple Sclerosis
2017 Revision
Ova alatka izračunava da li pacijenti ispunjavaju Mekdonaldove (McDonald) kriterijume za multiplu sklerozu iz 2017. godine za pacijente sa napadom na početku bolesti i za pacijente čiji tok bolesti karakteriše njena progresija od početka (primarna progresivna multipla skleroza).
NEWS2
National Early Warning Score
National Early Warning Score (NEWS) 2 is used to help standardize the assessment of acute-illness severity when patients present acutely to hospital and in prehospital assessment, i.e. by the ambulance services. It has proven to be a strong indicator of increased risk of serious clinical deterioration and mortality in patients with sepsis and a variety of acute medical illnesses, surgical patients and patients with acute trauma.<br />The NEWS is based on a simple aggregate scoring system in which a score is allocated to physiological measurements, already recorded in routine practice. Six simple physiological parameters form the basis of the scoring system: respiration rate, oxygen saturation, systolic blood pressure, pulse rate, temperature and level of consciousness or new confusion. Higher aggregated scores indicate higher risk of clinical deterioration. Scores 0–4 are classified as low risk, score 3 in any individual parameter is low-medium risk, scores 5–6 are medium risk and score ≥ 7 is classified as high risk.<br />Depending on the NEW score, recommendations for the: frequency of clinical monitoring, the urgency of clinical review, and the competency requirements of the clinical team needed to undertake that review and respond, are provided.<br /><br />The NEWS has been validated in many settings within the NHS and internationally, including emergency departments and in the prehospital setting.
Nutritional Risk Screening 2002
Detect the risk of developing undernutrition in the hospital setting
Svrha pregleda za nutricionistički rizik NRS-2002 je da otkrije prisustvo neuhranjenosti i rizik od razvoja neuhranjenosti u bolničkim uslovima. To je deo smernica Evropskog društva za kliničku ishranu i metabolizam (ESPEN) i potvrđen je u budućem istraživanju.
SCORE2 i SCORE2-OP kalkulator – 10-godišnji rizik od kardiovaskularnih bolesti (ESC 2021)
Procena 10-godišnjeg rizika od fatalnog i nefatalnog KV događaja po ESC 2021
Ažurirani algoritmi SCORE2 i SCORE2-OP procenjuju 10-godišnji rizik pojedinca od fatalnih i nefatalnih kardiovaskularnih događaja (infarkt miokarda, moždani udar) kod naizgled zdravih ljudi starosti 40–89 godina sa faktorima rizika koji se ne leče ili su stabilni nekoliko godina. Algoritmi SCORE2 se ne primenjuju na trudnice, pacijente sa dokumentovanim kardiovaskularnim oboljenjima (KVB) ili drugim visoko rizičnim stanjima kao što su dijabetes, porodična hiperholesterolemija, hronična bolest bubrega, drugi genetski/retki poremećaji lipida ili poremećaji krvnog pritiska (poput Konovog sindroma). Takvi pacijenti se smatraju pacijentima sa visokim ili veoma visokim rizikom od kardiovaskularnih bolesti. Proračun je zasnovan na novim modelima SCORE2 koji su objavile radne grupe SCORE2/SCORE2-OP. Ciljevi lečenja su dati na osnovu Smernica Evropskog udruženja kardiologa (ESC) iz 2021. za prevenciju kardiovaskularnih bolesti u kliničkoj praksi. Prevenciju kardiovaskularnih bolesti kod pojedinca treba prilagoditi njegovom/njenom ukupnom kardiovaskularnom riziku: što je rizik viši, to bi mere trebalo da budu intenzivnije.
SCORE2-Diabetes — KV rizik kod dijabetičara
Procena 10-godišnjeg kardiovaskularnog rizika specifično za DM tip 2
Dijabetes tipa 2 značajno utiče na kardiovaskularni (KV) rizik pojedinca. SCORE2-Diabetes pruža personalizovani pristup u proceni KV rizika kod dijabetesa tipa 2, što doprinosi ranoj intervenciji i boljim ishodima lečenja pacijenata.<br>SCORE2-Diabetes integriše informacije o varijablama specifičnim za dijabetes, uključujući starosnu dob pri dijagnostikovanju dijabetesa, glikozilirani hemoglobin (HbA1c) i procenjenu brzinu glomerularne filtracije (eGFR), sa konvencionalnim KV faktorima rizika kao što su starost, pušački status, sistolni krvni pritisak, ukupni holesterol i lipoproteini visoke gustine (HDL).<br>Model za predviđanje rizika razvijen je proširenjem postojećih SCORE2 modela i odobren je od strane Evropskog udruženja kardiologa (ESC).
